Новости города БезФормата.Ru
Беслан
Главные новости
 
Задать вопрос?

«ДЫ ХИСТÆР ДÆ, ДЫ АХУЫРГÆНÆГ ЗОНДЫЛ…»

«Нæ царды ис бирæ фæрнæйдзаг хъуыддæгтæ. Æнæнымæц сты адæймаджы гæнæнтæ æмæ кæд уыцы хорздзинæдтæй дæ къухы исты æфта, уæд сæ равдис. Кæд искæм федтай хорз æгъдау, уæд æй бафæзм. Æвзæрдзинадыл дæхимидæг бахуд. Ауадз æппæт дæр дæ зонды, дæ зæрдæйы æмæ сæ спайда кæн адæймаджы раст фæндагыл саразынæн.
Æрæджы Беслæныхъæуы Культурæйы галуаны ацыд стыр бæрæгбон – сфæлдыстадон изæр 4-æм скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Сидахъаты Кларæйы æмдзæвгæты æмбырдгонды фæдыл.
Кларæ райгуырд Хетæгкаты Къостайы районы. 1957 азы æрцардысты Хъæдгæроны. 1965 азы ацы ран каст фæци астæуккаг скъола æмæ ахуырмæ бацыд Цæгат Ирыстоны педагогон училищæмæ. Фæци йæ иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ. Ныр 46 азæй фылдæр кæны хъомыладон куыст. Йæ ахуыргæнинæгтæн афтæ тынг бауарзын кодта нæ мадæлон æвзаг æмæ дзы бирæтæ равзæрстой ахуыргæнæджы дæсниад.
Кларæ йæ цард снывонд кодта кæстæр фæлтæрæн, архайы, цæмæй зонады бæрзæндтæм тырной. Йæ уроктæ вæййынц цымыдисаг, ахуырдзаутæ йæм фæхъусынц лæмбынæг æмæ зæрдæргъæвдæй. Уый та ууыл дзурæг у, æмæ йæ куыст бæлвырд кæй зоны, стæй йæ бирæ кæй уарзы.
Кларæ ‘мдзæвгæтæ фыссын райдыдта хæрз æрыгонæй, фæлæ уæлдай ныфсджындæр къахдзæфтæ кæны фæстаг азты. Ныффыста æртиссæдз æмдзæвгæйæ бæрц. Йæ поэтикон хъæлæс у уæздан, сыгъдæг, хиуылхæцгæ. Йæхæдæг дæр у уæздан сылгоймаг, хорз мад, хорз хæдзары ‘фсин. Æмæ цæмæй уыцы æууæлтæ иу удыхъæды, иу миддунейы баиу уой, уый тыххæй Хуыцауы сконд адæймаг уæвын хъæуы. Уыдæттæй та Кларæ хайджын фæци уæлдайджынтæй. Ирон сылгоймаджы кад дæлæмæ никуы æруагъта.. Йе уæнгты тæдзы æцæг ирон туг. Æвидигæ уарзтæй уарзы нæ гыццыл Ирыстон, ирон адæмы. Мæнæ йæм цы фæлмæн æмæ зæрдæмæхъаргæ ныхæстæ разынд нæ уарзон Ирыстонмæ:
«Дæ райсом хорз, мæ Ирыстон, дæ райсом,
Цæй, бар мын радт, дæ фæрныг къух дын райсон…
… Кæм уон æз дард мæ Ирыстон, мæ бæстæй,
Нæ уыдзынæн уым амондджын æххæстæй!»
Кæнæ нæ диссаджы æрдзмæ:
«…Кæд нæ зоныс дидинæгæн ды йæ рæсугъд ад,
Кæд нæ агуырдтай чысылæй ленк кæнынæн цад,
Кæд нæ хуыдтай æрдзы хъæбыс ды кæддæр дæ мад,
Уæд нæ кæныс Райгуырæнæн абоны бон кад…»
Ацы рæнхъытæ дзурæг сты ууыл æмæ поэт кæддæриддæр æмæ кæмдæриддæр сæрыстыр у нæ гыццыл Ирыстонæй. Фæлæ уыимæ фæдисы хъæр кæны гæртамхорты ныхмæ:
«Гæртамы фыдрын апырх и нæ бæстыл,
Фæндагсыгъд аллырдæм, æнуд улæфт, хъæрзын,
Æфсæн тæлы æрбатыхтой нæ фæрстыл, -
Фæндон нын нал у а-зæххыл цæрын.
Гæртамхортæ сæрхортæй уæлдай не сты,
Стигъынц нын цæрæгойау нæ царм,
Æлгъысты фыд – æхца уацары фесты,
Фæрнджын бæстæйæн дард фæлыгъд йæ фарн…».
Кларæ царды нывтæ æмæ адæймаджы фæлгонцты руаджы махæн нæ зæрдæтæм хæссы йæ идеалтæ, æфтауы нæ уæздан хъуыдытæ æмæ æнкъарæнтыл, амоны нын, цы хуызы фидауы цæрын, стæй цавæр цард кæны лæджы фидиссаг. Кæм фæхъæуы, уым йæ къухтæм райсы цыргъ сатирикон пъеро æмæ æргом худы худинагыл:
«Дывзæггæттæ, дыдзæсгæмттæ сбирæ сты нæ бæсты,
Рæстаг лæгæн цæуæн дæр нæй сæ кæрæтты, сæ рæзты.
Цъыф калынмæ нæ ауæрдынц, дысвæлдæхтæй æвзарынц,
Зыввытт кæнынц тымбыл дуртæ, мæныл дæр дзы нызгъалынц...
Хорз æвзæрæй куы нал хатынц зæвæтыстæрд къуыдипптæ,
Æмдзæгъд сын кæн, уый йеддæмæ æркафдзысты чъыллиппæй».
Кларæйы æмдзæвгæтæ адæймаг кæсынæй не фсæды, сты зæрдæмæхъаргæ, ис сæ арф хъуыды, раст цыма алы адæймагæн дæр йæ миддунейы сагъæстæ æмбары. Йæ поэзимæ йын лæмбынæг куы æркæсæм, уæд дзы банкъарæн ис зæрдæйы хъарм æмæ адæймаджы удыхъæд. Йæ фæдыл нæ æдæрсгæ хоны ирон дзырдаивады тыгъдадмæ:
«Ирон ныхас дзæнгæрæг у мæнæн,
Зæллангæнаг дзæнгæрæг.
Фыды мæсыг, æппын дын нæй кæлæн,
Мæ уд дæ ды, мæ уæларвон хæрзгæнæг...
...Ирон дæн æз, ирон уыдзынæн, зон!
Мæ хъуыдытæ фæлгъаудзынæн иронау.
Мæ дзырд сæххæст кæнын куы нæ бауа мæ бон,
Мæ цард уыдзæн зындонау».
Кларæ Беслæныхъæуы фыццæгæм скъолайы фыдбæллæх йæхæдæг дæр бавзæрста. Йæхиуыл банкъардта уыцы æвирхъау зындон. æртæ боны йæ хъæбулы хъæбултимæ фæци цард æмæ мæлæты астæу. Хуыцауæй разы - уæззау цæфтимæ, фæлæ сæрæгасæй раирвæзтысты. Йе ‘мдзæвгæ «Уæлæуыл бавзæрстон зындон»-ы ирдæй равдыста уыцы фыдракæнды æбуалгъ нывтæ:
«Фыдбæллæх ныл тæвд цæхæртæй ныккалди,
Зындоны арт ныл сирвæзти æвваст.
Æмбойны зæхх нæ быны арф ныххауди,
Нæ хъустыл уад лæппын удты цъæхахст...
...Мæлæтхæссæн нæмгуытæ ихау уарынц,
Нæ фæсивæд сæ сырх туджы мæцынц,
Нæ утæхсæн нын мисхалмæ нæ дарынц,
Нæ удтыл нын фыдæвзарæн кæнынц...»
Æмдзæвгæйы фæстаг рæнхъыты та мæстæлгъæдæй æвдисы, уыцы лæгсырдтæн не хсæхæрзгæнæг чи уыд, уыдонмæ йе нæуынондзинад:
«Нæ бæстагæй æмдзæхдон чи уыд демæ,
Фæндагамонæг чи басгуыхт дæуæн -
Мæрдтæмвæндаг ын судзгæ хсидав фестæд!
Йæ фæндæгтæн та макуы уæд фæуæн!..»
Уæлдæр куыд загътон, афтæмæй Кларæйы æмдзæвгæтæ бирæвæрсыг сты. Æвдисы сæ, куыд сыгъдæгзæрдæ адæмы сурæттæ, афтæ æргом тох кæны гадзрахатдзинады ныхмæ дæр. Худы фæлитой æмæ гæртамхортыл. Уыимæ йе сфæлдыстад баст у адæмы цард æмæ хъысмæтимæ. Йе ‘мдзæвгæтæ гуырынц зæрдæйы арфæй, хайджын сты рæстдзинады рухсæй.
Кларæйы тыххæй бирæ фæдзурæн ис. Бæргæ, йæ алы æмдзæвгæйæ дæр газеткæсæг скъуыддзаг куы бакæсид, фæлæ, хъыгагæн, иу æрмæджы уымæн гæнæн нæй .
Нæ алчидæр азты сæрты йæ зæрдыл фæдары йæ ахуыргæнæджы узæлд æмæ рæвдыд. Стыр арæхстдзинад æмæ курдиат хъæуы, цæмæй алы скъоладзауы зæрдæмæ дæр фæндаг ссарай. Æмæ Кларæйæн уый уæлдайджынтæй æнтысы. Сæ ахуыргæнджыты фæдтыл æдæрсгæ æмæ арæхсджын къахдзæфтæ кæнынц йæ ахуырдзаутæ Бестауты Аланæ æмæ Бигъаты Сæрмæт, кæцытæ уыцы бон радзырдтой сæхи фыст æмдзæвгæтæ дæр.
...Мадзал рауад тынг цымыдисаг. Кларæйы æмдзæвгæтæ афтæ дæсны æмæ зæрдæбынæй дзырдтой ахуырдзаутæ æмæ сæм фембæлды архайджытæ хъусынæй не фсæстысты.
Поэтæн зæрдбын арфæ ракодтой районы хайад «Иры Стыр Ныхасы» æгъдæутты комитеты сæрдар, æхсæнадон корреспондент Хæмыцаты Раман, стæй йе мкусджытæ Джериаты Мæдинæ æмæ Мæрзаганты Фатимæ. Уыдон бирæ рæсугъд ныхæстæ загътой Кларæйы номыл.
Уыцы бон мадзалы архайдтой Беслæныхъæуы æртыккæгæм скъолайы ахуырдзаутæ, сæ ахуыргæнæг Сокаты Зинæ.
Йæ диссаджы фæндырдзагъдæй Кларæйæн музыкалон салам балæвар кодта йæ ахуырдзау Бигъаты Сæрмæт. Фæндыры зæлтæм йæхи нæ баурæдта æмæ Кларæйы кафынмæ ракодта нæ куырыхон хистæр, Беслæныхъæуы хæсты ветеранты сæрдар Мæрзаты Таймураз. Адæм сын, ирон æгъдаумæ гæсгæ, уырдыглæугæйæ æмдзæгъд кодтой...
Стыр бузныг зæгъын хъæуы ацы мадзал кæй хъæппæрисæй арæзт æрцыд уыдонæн. Æппæты разæй литературон клуб «Музæйы» сæргълæууæг, поэт æмæ зарæггæнæг Беппиты Альбертæн, районы сæйраг библиотекæйы кусджытæ Бибылты Зарæ, Слюсарева Светæ, Милдзыхты Зæлинæ, Лохты Фатимæ æмæ Дулаты Ларисæйæн. Адон æвæлмæцгæйæ цы ахсджиаг куыст кæнынц, уымæн аргъ нæй. Тынг арæх районы скъолаты ахуырдзаутимæ аразынц фембæлттытæ æмæ сфæлдыстадон изæртæ, канд нæ районы нæ, фæлæ ма суанг Ирыстоны зындгонд поэттæ æмæ фысджытимæ дæр. Ахæм фембæлдтытæ та, æнæмæнг, стыр ахъаз сты кæстæр фæлтæры хъомыладон куысты, стæй сæм гуырын кæнынц уарзондзинад ирон дзырд, ирон культурæ æмæ сфæлдыстадмæ. Хорз уаид æмæ уыцы диссаджы хъæппæрис сæхимæ куы райсиккой районы скъолаты библиотекæты кусджытæ дæр.

Вестник Беслана

За минувшую неделю бригады Единой дежурно-диспетчерской службы устранили 105 аварийных ситуаций - Администрация г. ВладикавказОб оперативной обстановке во Владикавказе в сфере жилищно-коммунального хозяйства сообщает Единая дежурно-диспетчерская служба.
25.09.2017 Администрация г. Владикавказ
В столице Северной Осетии отметили День Алании и День города Владикавказ - Администрация г. ВладикавказВ столице РСО-Алания прошли масштабные мероприятия, посвященные празднованию Дня Республики Северная Осетия-Алания и Дня города Владикавказе.
24.09.2017 Администрация г. Владикавказ
Во Владикавказе ко Дню Республики и Дню города установлен Аланский триколор - Администрация г. ВладикавказКо Дню Республики и Дню города Владикавказ на въезде в столицу Северной Осетии-Алании город Владикавказ был установлен Аланский флаг, который стал украшением входной группы города со стороны Архонского шоссе.
24.09.2017 Администрация г. Владикавказ
Поздравление главы АМС г. Владикавказ Бориса Албегова ко Дню Республики и Дню города - Администрация г. ВладикавказУважаемые жители Владикавказа и Северной Осетии!Примите самые искренние и сердечные поздравления с Днем республики и Днем города Владикавказа!
24.09.2017 Администрация г. Владикавказ
Борис Албегов поблагодарил жителей Владикавказа за вклад в развитие городской среды - Администрация г. ВладикавказВ преддверии Дня города глава администрации Владикавказа Борис Албегов вручил благодарственные письма жителям и организациям столицы Северной Осетии,
22.09.2017 Администрация г. Владикавказ
План мероприятий, посвященных празднованию Дня Республики  Северная Осетия-Алания и Дня города - Администрация г. ВладикавказЦентральный парк культуры и отдыха им. К.Л.
22.09.2017 Администрация г. Владикавказ
Некоторые улицы Владикавказа будут перекрыты в связи с праздничными мероприятиями - Администрация г. ВладикавказУважаемые жители Владикавказа! В связи с проведением торжественных мероприятий, приуроченных к празднованию Дня Республики Северная Осетия-Алания и Дня города Владикавказ,
22.09.2017 Администрация г. Владикавказ
В 55-м и 95-м детских садах будут проведены работы по благоустройству территорий - Администрация г. ВладикавказГлава АМС г. Владикавказа Борис Албегов провел инспекцию двух городских детских садов, которые находятся в северо-восточной части города.
21.09.2017 Администрация г. Владикавказ
Во Владикавказе ко Дню Республики и Дню города установлен Аланский триколор - Администрация г. ВладикавказКо Дню Республики и Дню города Владикавказ на въезде в столицу Северной Осетии-Алании город Владикавказ был установлен Аланский флаг, который стал украшением входной группы города со стороны Архонского шоссе.
24.09.2017 Администрация г. Владикавказ
В столице Северной Осетии отметили День Алании и День города Владикавказ - Администрация г. ВладикавказВ столице РСО-Алания прошли масштабные мероприятия, посвященные празднованию Дня Республики Северная Осетия-Алания и Дня города Владикавказе.
24.09.2017 Администрация г. Владикавказ
За минувшую неделю бригады Единой дежурно-диспетчерской службы устранили 105 аварийных ситуаций - Администрация г. ВладикавказОб оперативной обстановке во Владикавказе в сфере жилищно-коммунального хозяйства сообщает Единая дежурно-диспетчерская служба.
25.09.2017 Администрация г. Владикавказ
Российский генерал погиб в Сирии - Осетинское радиоКомандующий 5-й общевойсковой армией генерал-лейтенант Валерий Асапов погиб в Сирии.
25.09.2017 Осетинское радио
Один из лидеров незаконных вооружённых формирований на Северном Кавказе, последний президент самопровозглашённой Чеченской Республики Ичкерия (2006—2007).
25.09.2017 Кавказский Узел
МВД опровергло информацию о минировании шести объектов города - Газета Слово
МВД опровергло информацию о минировании шести объектов города
Сотрудники правоохранительных органов не нашли опасных предметов в шести объектах Владикавказа, которые были оцеплены после анонимных звонков о минировании, сообщает пресс-служба МВД республики.
Газета Слово
Во Владикавказ доставлены трое пострадавших альпинистов с горы Казбек - Газета Слово
Во Владикавказ доставлены трое пострадавших альпинистов с горы Казбек
Во Владикавказ на вертолете доставлены еще трое пострадавших, двое из которых сорвались накануне с горы Казбек, сообщает пресс-служба МЧС республики.
Газета Слово
Тяжелораненый альпинист, сорвавшийся с Казбека, доставлен во Владикавказ - Газета Слово
Тяжелораненый альпинист, сорвавшийся с Казбека, доставлен во Владикавказ
Тяжелораненый альпинист, накануне сорвавшийся с горы Казбек, доставлен вертолетом во Владикавказ.
Газета Слово
Сегодня, в рамках Первого международного кавказского фестиваля Национальный театр оперы и балета собрал аншлаг.
25.09.2017 ГТРК Алания
В Южной Осетии прошел рок-фестиваль, приуроченный к юбилею Бонварнон - Газета Слово  Фестиваль рок музыки, приуроченный к 45-летнему юбилею ансамбля "Бонварон" прошел 23 сентября у спорткомплекса "Олимп" в Цхинвале.
25.09.2017 Газета Слово
Мацуева поразили юные таланты Северного Кавказа - Газета СловоЮные музыканты Северного Кавказа выступили на одной сцене с маэстро Валерием Гергиевым и пианистом Денисом Мацуевым в рамках первого международного кавказского фестиваля "Мариинский - Владикавказ" в Северной Осетии.
25.09.2017 Газета Слово
Мурат Джусоев снял короткометражный фильм о Коста Хетагурове - Газета Слово
Мурат Джусоев снял короткометражный фильм о Коста Хетагурове
Режиссер Мурат Джусоев, автор фильмов «Горец» и «Рудник» снял короткометражный фильм о Коста Хетагурове, который выйдет в свет ко дню рождения основоположника осетинской литературы.
Газета Слово
Перед Дворцом детского творчества установят памятник Билару Кабалоеву - Газета Слово
Перед Дворцом детского творчества установят памятник Билару Кабалоеву
  На площадке перед Дворцом детского творчества будет установлен памятник бывшему руководителю республики Билару Кабалоеву,
Газета Слово
Гергиев и Мацуев откроют первый Международный Кавказский фестиваль во Владикавказе - Газета Слово
Гергиев и Мацуев откроют первый Международный Кавказский фестиваль во Владикавказе
Концертом Симфонического оркестра Мариинского театра под управлением Валерия Гергиева с участием именитого пианиста Дениса Мацуева  откроется п ервый Международный Кавказский фестиваль «Мариинский – Владикавказ».
Газета Слово
Валерий Георгиевич Газзаев о главных событиях в нашем футболе - Осетинское радиоБольшое интервью знаменитого российского тренера (теперь - депутата Государственной думы РФ) о главных событиях в нашем футболе за последний месяц.
25.09.2017 Осетинское радио
Сборная Осетии завоевала 14 наград на всероссийском турнире по вольной борьбе памяти Бесика Кудухова - ГТРК Алания23-24 сентября в Краснодаре прошли Всероссийские соревнования по вольной борьбе среди юниоров памяти двукратного призера Олимпиад и четырехкратного чемпиона мира Бесика Кудухова.
25.09.2017 ГТРК Алания
Станислав Черчесов вызвал в сборную Кокорина без Дзюбы - Осетинское радиоГлавный тренер сборной России Станислав Черчесов назвал состав своей команды на контрольные матчи с Кореей (7 октября, Москва, "Арена ЦСКА", 17:00) и Ираном (10 октября, Казань, "Казань Арена", 19:00),
25.09.2017 Осетинское радио
Мацуев отметил прогресс в игре Путина на фортепиано - Газета Слово
Мацуев отметил прогресс в игре Путина на фортепиано
Народный артист России Денис Мацуев отметил прогресс в фортепианной игре президента РФ Владимира Путина.
Газета Слово
В Краснодаре пройдет третий раз турнир памяти Бесика Кудухова - Газета Слово
В Краснодаре пройдет третий раз турнир памяти Бесика Кудухова
В Краснодаре 23-24 сентября в "Баскет Холле" состоятся Всероссийские соревнования по вольной борьбе среди юниоров памяти двукратного призера Олимпиад и четырехкратного чемпиона мира Бесика Кудухова.
Газета Слово
Рамонов и Цаболов стали чемпионами мира среди военнослужащих - Газета Слово
Рамонов и Цаболов стали чемпионами мира среди военнослужащих
  Осетинские вольники Сослан Рамонов и Хетаг Цаболов стали победителями чемпионат мира среди военнослужащих, который прошел в среду в Литве.
Газета Слово
Одна участница выбыла из голодовки дольщиков жилого комплекса "Территория счастья" в Краснодаре после двух дней отказа от еды, остальные пятеро настроены продолжать голодовку, пока не добьются реакции властей.
26.09.2017 Кавказский Узел
JPG Файл - МВД Республики Северная Осетия – АланияСегодня на базе СОГУ состоялся тотальный экзамен по правилам дорожного движения, организованный Управлением ГИБДД МВД по РСО-Алания и СОРО «Всероссийское общество автомобилистов».
25.09.2017 МВД Республики Северная Осетия – Алания
В Хабаровске прошел выставочный форум «ЭКСПО ДВ – 2017» - Представительство Республики при Президенте РФC 21 по 24 сентября в Хабаровске прошел выставочный форум «ЭКСПО ДВ – 2017».
25.09.2017 Представительство Республики при Президенте РФ
Старший инспектор отделения оперативного планирования и ЧС Оперативного отдела МВД по РСО-Алания Игорь Разумов удостоен медали МВД России «За смелость во имя спасения».
25.09.2017 МВД Республики Северная Осетия – Алания
В СКГМИ (ГТУ) объявлена процедура выборов ректора - СКГМИ(ГТУ)Сегодня на внеочередном заседании Ученого совета университета было объявлено о начале процедуры выборов ректора ФГБОУ ВО «Северо-Кавказский горно-металлургический институт (государственный технологический университет)» н
25.09.2017 СКГМИ(ГТУ)