Новости города БезФормата.Ru
Беслан
Главные новости
 
Задать вопрос?

«ДЫ ХИСТÆР ДÆ, ДЫ АХУЫРГÆНÆГ ЗОНДЫЛ…»

«Нæ царды ис бирæ фæрнæйдзаг хъуыддæгтæ. Æнæнымæц сты адæймаджы гæнæнтæ æмæ кæд уыцы хорздзинæдтæй дæ къухы исты æфта, уæд сæ равдис. Кæд искæм федтай хорз æгъдау, уæд æй бафæзм. Æвзæрдзинадыл дæхимидæг бахуд. Ауадз æппæт дæр дæ зонды, дæ зæрдæйы æмæ сæ спайда кæн адæймаджы раст фæндагыл саразынæн.
Æрæджы Беслæныхъæуы Культурæйы галуаны ацыд стыр бæрæгбон – сфæлдыстадон изæр 4-æм скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Сидахъаты Кларæйы æмдзæвгæты æмбырдгонды фæдыл.
Кларæ райгуырд Хетæгкаты Къостайы районы. 1957 азы æрцардысты Хъæдгæроны. 1965 азы ацы ран каст фæци астæуккаг скъола æмæ ахуырмæ бацыд Цæгат Ирыстоны педагогон училищæмæ. Фæци йæ иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ. Ныр 46 азæй фылдæр кæны хъомыладон куыст. Йæ ахуыргæнинæгтæн афтæ тынг бауарзын кодта нæ мадæлон æвзаг æмæ дзы бирæтæ равзæрстой ахуыргæнæджы дæсниад.
Кларæ йæ цард снывонд кодта кæстæр фæлтæрæн, архайы, цæмæй зонады бæрзæндтæм тырной. Йæ уроктæ вæййынц цымыдисаг, ахуырдзаутæ йæм фæхъусынц лæмбынæг æмæ зæрдæргъæвдæй. Уый та ууыл дзурæг у, æмæ йæ куыст бæлвырд кæй зоны, стæй йæ бирæ кæй уарзы.
Кларæ ‘мдзæвгæтæ фыссын райдыдта хæрз æрыгонæй, фæлæ уæлдай ныфсджындæр къахдзæфтæ кæны фæстаг азты. Ныффыста æртиссæдз æмдзæвгæйæ бæрц. Йæ поэтикон хъæлæс у уæздан, сыгъдæг, хиуылхæцгæ. Йæхæдæг дæр у уæздан сылгоймаг, хорз мад, хорз хæдзары ‘фсин. Æмæ цæмæй уыцы æууæлтæ иу удыхъæды, иу миддунейы баиу уой, уый тыххæй Хуыцауы сконд адæймаг уæвын хъæуы. Уыдæттæй та Кларæ хайджын фæци уæлдайджынтæй. Ирон сылгоймаджы кад дæлæмæ никуы æруагъта.. Йе уæнгты тæдзы æцæг ирон туг. Æвидигæ уарзтæй уарзы нæ гыццыл Ирыстон, ирон адæмы. Мæнæ йæм цы фæлмæн æмæ зæрдæмæхъаргæ ныхæстæ разынд нæ уарзон Ирыстонмæ:
«Дæ райсом хорз, мæ Ирыстон, дæ райсом,
Цæй, бар мын радт, дæ фæрныг къух дын райсон…
… Кæм уон æз дард мæ Ирыстон, мæ бæстæй,
Нæ уыдзынæн уым амондджын æххæстæй!»
Кæнæ нæ диссаджы æрдзмæ:
«…Кæд нæ зоныс дидинæгæн ды йæ рæсугъд ад,
Кæд нæ агуырдтай чысылæй ленк кæнынæн цад,
Кæд нæ хуыдтай æрдзы хъæбыс ды кæддæр дæ мад,
Уæд нæ кæныс Райгуырæнæн абоны бон кад…»
Ацы рæнхъытæ дзурæг сты ууыл æмæ поэт кæддæриддæр æмæ кæмдæриддæр сæрыстыр у нæ гыццыл Ирыстонæй. Фæлæ уыимæ фæдисы хъæр кæны гæртамхорты ныхмæ:
«Гæртамы фыдрын апырх и нæ бæстыл,
Фæндагсыгъд аллырдæм, æнуд улæфт, хъæрзын,
Æфсæн тæлы æрбатыхтой нæ фæрстыл, -
Фæндон нын нал у а-зæххыл цæрын.
Гæртамхортæ сæрхортæй уæлдай не сты,
Стигъынц нын цæрæгойау нæ царм,
Æлгъысты фыд – æхца уацары фесты,
Фæрнджын бæстæйæн дард фæлыгъд йæ фарн…».
Кларæ царды нывтæ æмæ адæймаджы фæлгонцты руаджы махæн нæ зæрдæтæм хæссы йæ идеалтæ, æфтауы нæ уæздан хъуыдытæ æмæ æнкъарæнтыл, амоны нын, цы хуызы фидауы цæрын, стæй цавæр цард кæны лæджы фидиссаг. Кæм фæхъæуы, уым йæ къухтæм райсы цыргъ сатирикон пъеро æмæ æргом худы худинагыл:
«Дывзæггæттæ, дыдзæсгæмттæ сбирæ сты нæ бæсты,
Рæстаг лæгæн цæуæн дæр нæй сæ кæрæтты, сæ рæзты.
Цъыф калынмæ нæ ауæрдынц, дысвæлдæхтæй æвзарынц,
Зыввытт кæнынц тымбыл дуртæ, мæныл дæр дзы нызгъалынц...
Хорз æвзæрæй куы нал хатынц зæвæтыстæрд къуыдипптæ,
Æмдзæгъд сын кæн, уый йеддæмæ æркафдзысты чъыллиппæй».
Кларæйы æмдзæвгæтæ адæймаг кæсынæй не фсæды, сты зæрдæмæхъаргæ, ис сæ арф хъуыды, раст цыма алы адæймагæн дæр йæ миддунейы сагъæстæ æмбары. Йæ поэзимæ йын лæмбынæг куы æркæсæм, уæд дзы банкъарæн ис зæрдæйы хъарм æмæ адæймаджы удыхъæд. Йæ фæдыл нæ æдæрсгæ хоны ирон дзырдаивады тыгъдадмæ:
«Ирон ныхас дзæнгæрæг у мæнæн,
Зæллангæнаг дзæнгæрæг.
Фыды мæсыг, æппын дын нæй кæлæн,
Мæ уд дæ ды, мæ уæларвон хæрзгæнæг...
...Ирон дæн æз, ирон уыдзынæн, зон!
Мæ хъуыдытæ фæлгъаудзынæн иронау.
Мæ дзырд сæххæст кæнын куы нæ бауа мæ бон,
Мæ цард уыдзæн зындонау».
Кларæ Беслæныхъæуы фыццæгæм скъолайы фыдбæллæх йæхæдæг дæр бавзæрста. Йæхиуыл банкъардта уыцы æвирхъау зындон. æртæ боны йæ хъæбулы хъæбултимæ фæци цард æмæ мæлæты астæу. Хуыцауæй разы - уæззау цæфтимæ, фæлæ сæрæгасæй раирвæзтысты. Йе ‘мдзæвгæ «Уæлæуыл бавзæрстон зындон»-ы ирдæй равдыста уыцы фыдракæнды æбуалгъ нывтæ:
«Фыдбæллæх ныл тæвд цæхæртæй ныккалди,
Зындоны арт ныл сирвæзти æвваст.
Æмбойны зæхх нæ быны арф ныххауди,
Нæ хъустыл уад лæппын удты цъæхахст...
...Мæлæтхæссæн нæмгуытæ ихау уарынц,
Нæ фæсивæд сæ сырх туджы мæцынц,
Нæ утæхсæн нын мисхалмæ нæ дарынц,
Нæ удтыл нын фыдæвзарæн кæнынц...»
Æмдзæвгæйы фæстаг рæнхъыты та мæстæлгъæдæй æвдисы, уыцы лæгсырдтæн не хсæхæрзгæнæг чи уыд, уыдонмæ йе нæуынондзинад:
«Нæ бæстагæй æмдзæхдон чи уыд демæ,
Фæндагамонæг чи басгуыхт дæуæн -
Мæрдтæмвæндаг ын судзгæ хсидав фестæд!
Йæ фæндæгтæн та макуы уæд фæуæн!..»
Уæлдæр куыд загътон, афтæмæй Кларæйы æмдзæвгæтæ бирæвæрсыг сты. Æвдисы сæ, куыд сыгъдæгзæрдæ адæмы сурæттæ, афтæ æргом тох кæны гадзрахатдзинады ныхмæ дæр. Худы фæлитой æмæ гæртамхортыл. Уыимæ йе сфæлдыстад баст у адæмы цард æмæ хъысмæтимæ. Йе ‘мдзæвгæтæ гуырынц зæрдæйы арфæй, хайджын сты рæстдзинады рухсæй.
Кларæйы тыххæй бирæ фæдзурæн ис. Бæргæ, йæ алы æмдзæвгæйæ дæр газеткæсæг скъуыддзаг куы бакæсид, фæлæ, хъыгагæн, иу æрмæджы уымæн гæнæн нæй .
Нæ алчидæр азты сæрты йæ зæрдыл фæдары йæ ахуыргæнæджы узæлд æмæ рæвдыд. Стыр арæхстдзинад æмæ курдиат хъæуы, цæмæй алы скъоладзауы зæрдæмæ дæр фæндаг ссарай. Æмæ Кларæйæн уый уæлдайджынтæй æнтысы. Сæ ахуыргæнджыты фæдтыл æдæрсгæ æмæ арæхсджын къахдзæфтæ кæнынц йæ ахуырдзаутæ Бестауты Аланæ æмæ Бигъаты Сæрмæт, кæцытæ уыцы бон радзырдтой сæхи фыст æмдзæвгæтæ дæр.
...Мадзал рауад тынг цымыдисаг. Кларæйы æмдзæвгæтæ афтæ дæсны æмæ зæрдæбынæй дзырдтой ахуырдзаутæ æмæ сæм фембæлды архайджытæ хъусынæй не фсæстысты.
Поэтæн зæрдбын арфæ ракодтой районы хайад «Иры Стыр Ныхасы» æгъдæутты комитеты сæрдар, æхсæнадон корреспондент Хæмыцаты Раман, стæй йе мкусджытæ Джериаты Мæдинæ æмæ Мæрзаганты Фатимæ. Уыдон бирæ рæсугъд ныхæстæ загътой Кларæйы номыл.
Уыцы бон мадзалы архайдтой Беслæныхъæуы æртыккæгæм скъолайы ахуырдзаутæ, сæ ахуыргæнæг Сокаты Зинæ.
Йæ диссаджы фæндырдзагъдæй Кларæйæн музыкалон салам балæвар кодта йæ ахуырдзау Бигъаты Сæрмæт. Фæндыры зæлтæм йæхи нæ баурæдта æмæ Кларæйы кафынмæ ракодта нæ куырыхон хистæр, Беслæныхъæуы хæсты ветеранты сæрдар Мæрзаты Таймураз. Адæм сын, ирон æгъдаумæ гæсгæ, уырдыглæугæйæ æмдзæгъд кодтой...
Стыр бузныг зæгъын хъæуы ацы мадзал кæй хъæппæрисæй арæзт æрцыд уыдонæн. Æппæты разæй литературон клуб «Музæйы» сæргълæууæг, поэт æмæ зарæггæнæг Беппиты Альбертæн, районы сæйраг библиотекæйы кусджытæ Бибылты Зарæ, Слюсарева Светæ, Милдзыхты Зæлинæ, Лохты Фатимæ æмæ Дулаты Ларисæйæн. Адон æвæлмæцгæйæ цы ахсджиаг куыст кæнынц, уымæн аргъ нæй. Тынг арæх районы скъолаты ахуырдзаутимæ аразынц фембæлттытæ æмæ сфæлдыстадон изæртæ, канд нæ районы нæ, фæлæ ма суанг Ирыстоны зындгонд поэттæ æмæ фысджытимæ дæр. Ахæм фембæлдтытæ та, æнæмæнг, стыр ахъаз сты кæстæр фæлтæры хъомыладон куысты, стæй сæм гуырын кæнынц уарзондзинад ирон дзырд, ирон культурæ æмæ сфæлдыстадмæ. Хорз уаид æмæ уыцы диссаджы хъæппæрис сæхимæ куы райсиккой районы скъолаты библиотекæты кусджытæ дæр.

Вестник Беслана

Ёлка мэра - Администрация г. Моздок12 января 2018г. В большом зале Районного Дворца культуры прошло торжественное чествование участников, уже ставшей традиционной "Ёлки Мэра",
17.01.2018 Администрация г. Моздок
Куда катимся?! - Администрация г. БесланНаш город представляет лицо не только района, но и всей республики. Первое, что предстает перед глазами гостей, прилетевших в Осетию, это бесланское кладбище.
25.12.2017 Администрация г. Беслан
Город новогодних персонажей - Администрация г. БесланВ дошкольном образовании уделяется большое внимание развитию художественно-эстетического вкуса и формированию у детей «ручных» навыков.
22.12.2017 Администрация г. Беслан
Награда из рук первых лиц города - Администрация г. БесланВ среду в здании АМС чествовали серебряного победителя регионального чемпионата профессионального мастерства для людей с ограниченными возможностями здоровья «Абилимпикс»,
22.12.2017 Администрация г. Беслан
Международный день инвалидов отмечается не только в нашей стране, но и во всем мире.
04.12.2017 Администрация г. Беслан
ПЦ РКБ расправит «крылья» - Администрация г. БесланНа ремонт правого крыла Правобережной больницы направлено 17,9 млн рублей На официальном сайте Кремля размещено распоряжение Президента РФ Владимира Путина о выделении из резервного фонда Минздраву России 579, 5 млн рублей,
01.12.2017 Администрация г. Беслан
В пятницу в МКОУ СОШ с.Хумалаг состоялась выездная встреча Управления образования Правобережного района с депутатом Парламента РСО-Алания Людмилой Токаевой.
29.11.2017 Администрация г. Беслан
Станислав Дзебоев  избран главой АМС г.Беслана - Администрация г. БесланВ минувшую пятницу в здании АМС состоялось третье заседание Собрания представителей Бесланского городского поселения Правобережного района VI созыва.
28.11.2017 Администрация г. Беслан
Ёлка мэра - Администрация г. Моздок12 января 2018г. В большом зале Районного Дворца культуры прошло торжественное чествование участников, уже ставшей традиционной "Ёлки Мэра",
17.01.2018 Администрация г. Моздок
Куда катимся?! - Администрация г. БесланНаш город представляет лицо не только района, но и всей республики. Первое, что предстает перед глазами гостей, прилетевших в Осетию, это бесланское кладбище.
25.12.2017 Администрация г. Беслан
Награда из рук первых лиц города - Администрация г. БесланВ среду в здании АМС чествовали серебряного победителя регионального чемпионата профессионального мастерства для людей с ограниченными возможностями здоровья «Абилимпикс»,
22.12.2017 Администрация г. Беслан
"Учитель сказал: "Бегите!" И мы побежали". Что произошло в пермской школе - Осетинское радио"Когда начался урок, зашли двое и сказали: "Будем вас убивать", - передает слова одной из пострадавших учениц 127-й пермской школы сотрудница торгового центра "Кит", куда дети прибежали в поисках помощи.
17.01.2018 Осетинское радио
Глава Северной Осетии Вячеслав Битаров встретился с Земфировой Цкаевой - Глава РеспубликиГлава Северной Осетии Вячеслав Битаров выразил слова поддержки Земфире Цкаевой , вдове Владимира Цкаева , погибшего более двух лет назад во время допроса в отделении уголовного розыска УМВД РФ по Иристонскому району.
16.01.2018 Глава Республики
Ключевой свидетель по делу об ограблении банка в Сунже не смог опознать Руслана Котиева, обвиненного  в нападении на Россельхозбанк.
17.01.2018 Кавказский Узел
На пикете родных погибшего Цкаева собралось порядка 150 человек - Газета Слово
На пикете родных погибшего Цкаева собралось порядка 150 человек
На театральной площади Владикавказа прошел пикет, организованный родными Владимира Цкаева, погибшего в результате побоев, нанесённых ему в Иристонском РОВД.
Газета Слово
Полиция разыскивает укравших у пенсионера банковскую карту - Газета Слово
Полиция разыскивает укравших у пенсионера банковскую карту
  Двое мужчин украли в Моздокском районе у пенсионера банковскую карту и сняли с нее 30 тысяч рублей.
Газета Слово
В Северной Осетии боец Росгвардии оказал помощь пострадавшим в аварии - Газета Слово
В Северной Осетии боец Росгвардии оказал помощь пострадавшим в аварии
Заместитель командира взвода ОМОН республиканской Росгвардии, став очевидцев ДТП, вытащил женщину с ребенком из горящего автомобиля и оказал пострадавшим помощь, сообщает пресс-служба Росгвардии.
Газета Слово
Во Владикавказе покажут «Двенадцатую ночь» в постановке французского режиссера - Газета СловоНа сцене Северо-Кавказского филиала Мариинского театра пройдет премьера спектакля «Двенадцатая ночь» в режиссуре Алена Маратра, сообщает пресс-служба министерства образования РСО-Алания.
16.01.2018 Газета Слово
В селении Винаградное Моздокского района состоялось торжественное открытие одного из четырех вновь построенных в республике домов культуры, которые были возведены в рамках реализации госпрограммы по развитию культуры.
17.01.2018 Газета Слово
2–14 января 2018 г. в обновленных залах Национального музея РСО–Алания открылась первая временная экспозиция.
17.01.2018 Министерство культуры
Жители Владикавказа смогли посмотреть  мультфильмы на осетинском   языке - Газета Слово
Жители Владикавказа смогли посмотреть мультфильмы на осетинском языке
В рамках  фестиваля детского анимационного кино «А-лол-лай»,  в театре юного зрителя «Саби» был представлен ряд фильмов на осетинском  языке.
Газета Слово
Гергиев открыл «Русские сезоны» в Италии оперой «Иоланта» - Газета Слово
Гергиев открыл «Русские сезоны» в Италии оперой «Иоланта»
Оперная труппа и симфонический оркестр Мариинского театра начали в четверг свои выступления на фестивале Чайковского в Концертном зале Национальной академии Санта-Чечилия в Риме в рамках масштабного культурного проекта «
Газета Слово
Осетинский ансамбль из Санкт-Петербурга стал победителем фестиваля в Эстонии - Газета Слово
Осетинский ансамбль из Санкт-Петербурга стал победителем фестиваля в Эстонии
Вокально-хореографический ансамбль «Иристон СПб» стал Лауреатом I степени международного конкурса-фестиваля «Полет синей птицы».
Газета Слово
Так Станислав Черчесов будет выбирать состав сборной России на чемпионат мира - Осетинское радиоКомплект для «Лужников»: на товарищескую игру с Бразилией и на матч открытия чемпионата мира против Саудовской Аравии.
17.01.2018 Осетинское радио
Борис Карибян из Осетии выиграл международный турнир по боксу - Газета СловоБоксер из Северной Осетии Борис Карибян стал победителем международного турнира, посвященного памяти российских воинов, погибших в Афганистане и других «горячих точках».
17.01.2018 Газета Слово
Юрий Газзаев возглавит «Спартак» - Осетинское радиоКак стало известно «Градусу», контракт между специалистом и ФК «Спартак-Владикавказ» будет заключен до конца мая.
17.01.2018 Осетинское радио
Тамерлан Тибилов  стал лучшим юниором  СКФО по боксу в своем весе - Газета Слово
Тамерлан Тибилов стал лучшим юниором СКФО по боксу в своем весе
Северная Осетия, представленная только в 7 из 10 весовых категорий на первенстве СКФО по боксу среди юниоров, который проходил в Чечне,  только в двух весах  смогла взять  призовые места.
Газета Слово
Гассиев и Бетербиев  поделили титул «Лучшего российского боксера 2017 года» - Газета Слово
Гассиев и Бетербиев  поделили титул «Лучшего российского боксера 2017 года»
Чемпион Международной боксерской федерации (IBF) в полутяжелом весе боксер из Чеченской республики Артур Бетербиев и чемпион IBF в первом тяжелом весе Мурат Гассиев из Северной Осетии стали победителями голосования на Sportbox.
Газета Слово
"Движение вверх" стал самым кассовым фильмом в истории российского кино - Газета Слово
"Движение вверх" стал самым кассовым фильмом в истории российского кино
Спортивная драма "Движение вверх", вышедшая в прокат 28 декабря, стала самой кассовой картиной в истории российского кинопроката.
Газета Слово
Северная Осетия получит 700 млн рублей на строительство противотуберкулезного диспансера - ГТРК АланияПравительство РФ выделило Северной Осетии субсидии в размере 700 млн рублей на завершение строительства противотуберкулезного диспансера в 2018 году.
17.01.2018 ГТРК Алания
В селении Винаградное Моздокского района состоялось торжественное открытие одного из четырех вновь построенных в республике домов культуры, которые были возведены в рамках реализации госпрограммы по развитию культуры.
17.01.2018 Газета Слово
Абель Санчес: Мурат Гассиев собирается переходить в супертяжелый вес - ГТРК АланияПобеда во Всемирной боксерской суперсерии ускорит процесс перехода уроженца Северной Осетии в супертяжелый вес.
17.01.2018 ГТРК Алания
В день празднования Крещения во Владикавказе будет ограничено движение - Газета СловоВо время празднования Крещения 18 января с 09:00 часов утра и до окончания 19 января во Владикавказе будет ограничено движение на нескольких улицах:   Армянская церковь:
16.01.2018 Газета Слово
ВГД  открыли для легкового транспорта - Газета СловоДвижение для легковых автомобилей  разрешено с 9.00, на Военно-Грузинской дороге, сообщает пресс-служба МЧС России по Северной Осетии .
16.01.2018 Газета Слово